Useljavanje Srba u Kanadu u vechem broju zapocinje tek posle Prvog svetskog rata. Kanadska imigraciona sluzba je do Prvog svetskog rata registrovala vrlo mali broj nasih useljenika (Genorio, 1982). Veruje se da je prva grupa od 49 useljenika stigla u Kvibek 1885. godine. Prema rezultatima istrazivanja koje je profesor V. G. Smit objavio 1920. godine, u periodu izmedju 1900. i 1918. godine u Kanadu je stiglo 1.258 Srba (Tomovich, 1978). Bili su to uglavnom muskarci koji su dolazili sami da bi im se kasnije p rikljucili clanovi porodice (Markovich, 1965). Mnogi od tih samaca se nisu zenili buduchi da su se nadali da che se kad budu stekli dovoljno novaca vratiti u stari kraj i tamo osnovati porodicu, ili stechi dovoljno bogatstva, pa dovesti mladu iz zavicaja. Kako nisu dugo uspeli da ostvare svoje nade, mnogi su ostali vecite nezenje. Olga Markovich u svojoj knjizi Srbi u Kanadi navodi da je samo u Torontu, izmedju balkanskih ratova i Prvog svetskog rata, bilo preko 200 Srba, uglavnom samaca. Vise njih je zivel o u jednoj sobi. Okupljali bi se u kafani "Beograd" gde bi cesto gubili tesko zaradjeni novac na kocki. Fizicka radna snaga je u to vreme bila vrlo slabo plachena, 25 centi na sat (Markovich, 1965). Otuda, oni koji su imali familiju sa sobom imali su i vise sansi da korisnije upotrebe zarade koje su ostvarili.

O broju Srba u Kanadi ne postoje precizniji statisticki podaci, iako je redovan popis stanovnistva poceo da se vrsi 1871. godine. Manje etnicke grupe iz Evrope, pa i Srbi, nisu iskazivani posebno vech u kategoriji "ostali". Posle Prvog svetskog rata kanadska statistika o iseljenistvu sa ovih prostora vodila se prema drzavi porekla, a ne prema nacionalnosti, tako da se prvi put u kanadskom popisu pojavljuje grupa naroda "jugoslovenskog" etnickog porekla tek u 1921. godini (Pasich, 1987). Tim popisom je regis trovano 1.946 lica rodjenih u Jugoslaviji, od cega je 655 bilo naturalizovano. Ukupan broj lica cije je etnicko poreklo bilo "jugoslovensko" iznosio je 3.906, sto ukljucuje i ona lica koja su rodjena u Kanadi. Kanadsko Odeljenje za drzavljanstvo i useljavanje vodi potpuno odvojenu statistiku o broju useljenika koji stizu u Kanadu, u koju nije ukljucena ona dobijena popisom stanovnistva. Statistika Odeljenja za drzavljanstvo i useljavanje je, nema sumnje, vrlo znacajna iako nije ni ona potpuna. Ona se obicno ne iskazuje po nacionalnoj pripadnosti vech prema zemlji, tj. drzavi porekla.

Kao i u slucaju SAD, podaci o useljavanju iz tog ranog perioda nalaze se kod brodskih kompanija koje su prevozile ljude do kanadskih luka. Tako, u periodu 1900-1914. godine broj useljenika "jugoslovenskog etnickog" porekla iznosio je 17.806 lica (Pasich, 1987). Za vreme Prvog svetskog rata taj broj je nesto opao, ali posle 1918. godine useljavanje ponovo pocinje, pa su do 1921. godine registrovana nova 234 useljenika, cime je dostignuta cifra od 18.050 lica. To pokazuje da je broj useljenika gotovo deset pu ta vechi nego sto je registrovano popisom 1921. godine.

Kad je poceo Prvi svetski rat, u Njujorku je 1914. godine formirana Srpska narodna odbrana ciji je zadatak bio da regrutuje dobrovoljce za borbu protiv neprijatelja u Srbiji. Kao sto je pomenuto, na celu Srpske narodne odbrane nalazio se eminentni naucnik i profesor Kolumbijskog univerziteta, Mihailo Pupin. On je vise puta intervenisao kod kanadskih vlasti za pustanje srpskih patriota iz logora. Tako, osnovana je Srpska narodna odbrana i u Kanadi. Njen prvi Kongres odrzan je decembra 1916. godine u Velandu, Ontario, na kome je za predsednika izabran otac Janichije Kukuljevich. Godine 1915. preko Kanade je otislo u Srbiju i Crnu Goru 1.900 dobrovoljaca. Nazalost, u decembru 1915. godine desila se strasna tragedija, kada je brod sa 500 srpskih dobrovljaca, koji su iz Halifaksa krenuli za Mediteran, potopljen na albanskoj obali Jadranskog mora (Pasich, 1987).

Godine 1917, pukovnik Pribichevich je dosao u Kanadu da organizuje tranzitne logore za dobrovoljce koji su iz SAD i Kanade regrutovani za Solunski front. Njega je u proleche 1918. godine zamenio Boza Markovich koji je ostao u Kanadi do zavrsetka Prvog svetskog rata. U isto vreme, u Kanadu je dosao i kapetan Antun Seferovich, americki Srbin crnogorskog porekla, radi organizovanja dobrovoljackog pokreta. On je kasnije postao generalni konzul Kraljevine Srbije u Montrealu. Taj polozaj je zadrzao i posle zavrse tka rata, reprezentujuchi Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca. Seferovich je ostao u Kanadi i posle penzionisanja 1931. godine. Inace, pre Seferovicha, od 1911. godine, Mihailo Pupin je bio pocasni konzul Kraljevine Srbije za SAD i Kanadu. Pored regrutovanja dobrovoljaca, u Kanadi je skupljena i znacajna humanitarna pomoch.

Veoma aktivna licnost u misionarskom radu za pomoch Srbiji u toku Prvog svetskog rata bila je gospodjica Jelena Lozanich, cherka poznatog srpskog akademika i diplomate, dr Sime Lozanicha koji je 1917. godine bio poslat iz Srbije za clana srpske vojne misije u Americi. Gospodjica Lozanich je samo prilikom jedne njene posete Kanadi, 1917. godine, uspela da u Kingstonu Odbor za pomoch Srbiji prikupi 25.000 dolara (Pasich, 1987). Kasnije, ona se udala za Dzona Frotingema koji je takodje bio angazovan u volonte rskom radu za Srbiju, pa je tako poslao u Skoplje jednu kompletnu bolnicu, sa 200 kreveta, lekarima, medicinskim sestrama i opremom u vrednosti od 200.000 dolara (Pasich, 1987).

Posle zavrsetka Prvog svetskog rata mnogi Srbi iz Kanade su se vratili u svoju oslobodjenu zemlju nosechi sa sobom i svoje tesko zaradjene ustedjevine, u nadi da zapocinju novi i perspektivniji zivot. Ponovno useljavanje Srba u Kanadu dobija na znacaju tek 1924. godine, kada se sa teritorije Jugoslavije uselilo u tu zemlju preko 2.000 ljudi (Pasich, 1987). Srbi su se nastanjivali u provinciji Ontario. Godine 1928. samo u Torontu je bilo oko 1.000 Srba.

Prema popisu stanovnistva iz 1931. godine, u Kanadi je registrovano 17.110 lica rodjenih u Jugoslaviji. Njih 10.521 su odgovorili da im je maternji jezik srpsko-hrvatski. Deset godina kasnije, rezultati popisa pokazuju sledeche brojke: 21.214 lica "jugoslovenskog" etnickog porekla, 17.416 lica rodjenih u Jugoslaviji. Medju njima je bilo 14.863 lica ciji je maternji jezik bio srpsko-hrvatski (Pasich, 1987).

SNO je u Kanadi, prema tome, izrasla na tradiciji Jugoslovensko - kanadskog udruzenja koje je pre Drugog svetskog rata okupljalo nase iseljenike. Jugoslovenska vlada je podrzavala ovo Udruzenje i od 1934. finansirala njegov list "Glas Kanade". U to vreme, oko Udruzenja su se okupljale jugoslovenske patriote, pretezno radnici i clanovi njihovih porodica. Pojacano prisustvo ratne emigracije, neminovno je dovelo i do gasenja ovog Udruzenja, koje je 1941. godine u gradu Valdor, provincija Kvibek, transformisano u SNO. Tada je predsednik postao stari iseljenik Petar Bulat.

Posle njega, neko vreme je predsedavao i dobrovoljac oslobodilackih ratova Sava Markovich. Na I kongresu SNO u Kanadi 1943. godine, za lidera je izabran Vojo Jaksich. Postojeche glasilo promenilo je ime u "Glas kanadskih Srba", a generalni moto citave organizacije je bio "Srbi na okup protiv Hrvata". Medjutim, na II kongresu SNO 1944. godine iz organizacije se izdvojio i kao lider frakcije nametnuo Milutin Bajcetich. Ova frakcija SNO u Kanadi dobila je ime Srpska nacionalna liga, ali se i dalje zvanicno pre dstavljala kao Srpska narodna odbrana. Sediste joj je bilo u Hamiltonu, gde se i danas stampa njeno glasilo, list "Kanadski Srbobran". Milutin Bajcetich je bio predsednik sve do 47. Kongresa ove Lige 1990. godine, kada ga je nasledio danasnji predsednik Cedomir Asanin. U centrali SNO za Kanadu izabran je novi predsednik Bora Dragasevich, koji je danas jedini Srbin clan vladinog Kulturnog saveta u Torontu, ali i glavni urednik lista "Glas kanadskih Srba" i radio-sata "Sumadija", zvanicnih organa SNO u Kanadi .

Do 1971. godine, u kanadskom popisu stanovnistva figurirao je samo srpsko-hrvatski kao maternji jezik za jugoslovensku grupu. Posle toga, u popis su uvedene i nacionalne odlike, pa su se javile cetiri grupacije: srpska, hrvatska, slovenacka i jugoslovenska.

U Torontu je osnovano, vech pomenuto, Jugoslovensko-kanadsko udruzenje sa ciljem da radi na odbrani jedinstva Jugoslavije, buduchi da je pretila opasnost da se Jugoslavija rasturi posle smrti kralja Aleksandra I Karadjordjevicha. U Jugoslovensko-kanadskom drustvu preko 95% clanova su bili Srbi. Najcesche su se pominjala sledecha imena: Nikola Perazich, Iso Uzelac (predsednik Jugoslovensko-kanadskog udruzenja), Ilija Masoncich, Dusan Tepsich, Pane Jerich i Boza Markovich. Kasnije, Jovan S. Mihajlovich, Zivko Joksimovich i od 1939. godine Pero Bulat. U periodu izmedju 27. decembra 1934. i 1946. godine, Boza Markovich je u Torontu izdavao "Glas Kanade". Godine 1945. list je preseljen u Vindzor i nastavio da izlazi pod novim imenom "Glas kanadskih Srba". To je najstarija srpska publikacija koja neprekidno izlazi u Kanadi i koja jos postoji. "Glas kanadskih Srba" je postao zvanicni organ Srpske narodne odbrane (Karapandzich, 1978).

U periodu izmedju dva svetska rata Kanada postaje znatno znacajnija useljenicka zemlja za narode Jugoslavije, zahvaljujuchi promeni zakonodavstva. Otuda, prema nekim podacima, u periodu izmedju 1919. i 1939. godine u Kanadu se uselilo 33.503, a vratilo u Jugoslaviju 9.070 lica (Genorio, 1982). Neto priliv po godinama je dosta oscilirao. Medjutim, tacan broj Srba nije poznat, ali je procenjeno da je pocetkom Drugog svetskog rata, u Kanadi bilo oko 4.000 Srba (od kojih oko dve trechine u provinciji Ontario).< P> U septembru 1943. godine odrzan je Kongres Srpske narodne odbrane u Hamiltonu na kome je ova organizacija reorganizovana. Za predsednika je izabran Milutin Bajcetich. Od tada se sve vise konfrontiraju Srbi okupljeni u Srpskoj narodnoj odbrani i deo srpskog radnickog pokreta gde su organizatori bili komunisti. Svoja gledista komunisti su iznosili u publikaciji "Borba". Inace, jos polovinom tridesetih godina komunisti su postali aktivniji u radnickom pokretu Kanade, narocito sa dolaskom Mirka Markovicha i Nik ole Kovacevicha. U spanski gradjanski rat otislo je oko hiljadu kanadskih dobrovoljaca. Medju njima su bila 72 poreklom iz Jugoslavije, od kojih je 14 poginulo (Pasich, 1987). Dakle, Srbi su se za vreme rata medjusobno podelili, narocito od 1943. godine. Podela Srba u zemlji na cetnike i partizane imala je odjeka i u Kanadi. Jer, u iseljenistvu se reflektiraju dogadjaji iz zemlje matice. Ambasador Kraljevine Jugoslavije, Konstantin Fotich je, preko Srpskog narodnog saveza, imao uticaja i u Kanadi, podrzavaj uchi pokret Draze Mihailovicha u zemlji. Jos 1941. godine, u Srpskom narodnom kalendaru "Vidovdan" (Izd. "Slobodne reci", Pitsburg) borba izmedju dva tabora Srba u iseljenistvu opisana je na sledechi nacin:

"U svakome broju srpske radnicke novine 'Slobodna rec' mozete procitati jedan ili nekoliko clanaka uperenih protiv Uprave SNS (Srpski narodni savez), Eparhije, jugoslovenskih konzulata i njihovih prirepaka. 'Amerikanski Srbobran', 'Ujedinjeno Srpstvo', 'Glas Kanade', prepuni su clanaka koji se bacaju drvljem i kamenjem na 'Slobodnu rec' i na radnike organizovane u radnickim organizacijama."

Savet juznih Slovena u Kanadi, cije je sediste bilo u Torontu (sekretar Stjepan Miosich), uspostavio je saradnju sa organizacijom "Prijatelji Jugoslavije", jedine zvanicne organizacije osnovane u toku Drugog svetskog rata u Kanadi, koju je namenila Otava da rukovodi Fondom za pomoch Jugoslaviji. Organizacija "Prijatelji Jugoslavije" osnovana je pod patronatom kraljice Marije Karadjordjevich. Savet juznih Slovena u Kanadi je 1947-1948. godine bio involviran u program organizovanog povratka iseljenika u Jugos laviju. Vratilo se preko 1.500 iseljenika brodom "Radnik". Ime broda simbolizuje status povratnika i to uglavnom onih koji su pripadali organizovanom radnickom pokretu. Savet juznih Slovena je prikupio i pomoch u iznosu od blizu 1,800.000 dolara. Najvechi deo te pomochi je potrosen za kupovinu masina i za druge oblike pomochi Jugoslaviji.

Uprkos povratku jednog broja Srba iz Kanade, ekonomska i politicka situacija u Jugoslaviji nakon zavrsetka Drugog svetskog rata nije bila takva da privuce vechi broj iseljenika iz inostranstva ili pak da destimulise emigraciju i novo iseljavanje. Naprotiv, veliki broj lica raseljenih po evropskim zemljama se nije vratio u Jugoslaviju, ukljucujuchi i one koji nisu ni na koji nacin saradjivali s okupatorom vech su bili u zarobljenistvu, nego je trazio utociste u prekookeanskim zemljama. Srpska narodna odbrana u Kanadi je prihvatila veliki broj raseljenih Srba koji su zeleli da se usele u ovu zemlju. U tome se posebno isticao Pero Bulat. U to vreme osnovana je jedna nova organizacija Srpska bratska pomoch radi pomochi bolesnim i starim ljudima koji su napustili logore u Evropi u kojima su bili kao raseljena lica. Ubrzo su osnovane i druge, pre svega, cetnicke organizacije.

Posle Drugog svetskog rata, u ovu zemlju se uselilo preko 110 hiljada ljudi iz SFRJ. Kanada je, isto tako, pruzila utociste prilicnom broju "raseljenih lica". Kao izbeglice, raseljena lica ili apatridi "etnickog jugoslovenskog" porekla uselili su se u Kanadu i to:

- u periodu 1947-1958. godina 19.683 lica; u periodu 1959-1962. godine 4.609 lica; u periodu 1963-1965. godine 4.266 lica, i u periodu 1966-1967. godine 2.275 lica (Pasich, 1987). Dakle, za dvadeset godina u Kanadu se uselilo 30.933 izbegla lica. Posle 1967. godine kanadsko Odeljenje za drzavljanstvo i useljavanje je reorganizovano i dobilo je novo ime Odeljenje za radnu snagu i imigraciju. U toj godini se prekida kontinuitet posebne evidencije izbeglica. Inace, jos od 1965. godine useljenici u Kanadu se re grutuju preko kanadskog konzulata u Beogradu, gde im se izdaju useljenicke vize. Do kraja sedamdesetih godina udeo onih koji se iz Jugoslavije useljavaju u Kanadu povechao se na preko 77% u ukupnom useljavanju Jugoslovena. Oni se sada uglavnom smatraju ekonomskom emigracijom.

U drugoj polovini sezdesetih i tokom sedamdesetih godina, broj useljenika iz Jugoslavije se povechavao. Taj broj je pao na cifru ispod hiljadu kada su uvedene restrikcije u kanadskoj imigracionoj politici. Tako se 1979. godine, prvi put od 1947. godine, u Kanadu uselilo manje od 1.000 iz Jugoslavije. U toku devete decenije godisnji priliv useljenika iz Jugoslavije u Kanadu bio je nizi od 1.000 godisnje.

Od 1973. godine kanadska satatistika daje vise podataka o useljenicima, o njihovom poreklu, obrazovanju i profesiji. Medju useljenicima iz Jugoslavije ima sve vise inzenjera, lekara, arhitekata, tehnicara i slicno. To je, takodje, u skladu sa imigracionom politikom Kanade koja vise forsira useljavanje mladih i obrazovanih ljudi.

Prema kanadskom popisu stanovnistva, u 1981. godini - prema maternjem jeziku - kao Hrvat se izjasnilo 32.210 lica, kao Srbin 6.305, kao Slovenac 6.720, kao Makedonac 10.650 i kao Jugosloven 42.635 lica (Canadian, 1986). Dakle, najvechi broj iseljenika ili njihovih potomaka izjasnio se da je njihov maternji jezik "jugoslovenski". Medjutim, procene pokazuju da je broj Srba u Kanadi znatno vechi, oko 80.000 (Pasich, 1987). Neki analiticari smatraju da je medju onima koji su se prilikom popisa izjasnili kao Jug osloveni 80% srpskog porekla (Pasich, 1987).

Srbi su koncentrisani u provinciji Ontario (preko dve trechine ukupnog broja), narocito u okolini Toronta, zatim Kicinera, Nijagarinih vodopada, Vindzora i Hamiltona.

Od 1990. godine useljavanje Srba u Kanadu dobija na znacaju. Taj znacaj je narocito izrazen nakon promene u useljenickom zakonodavstvu 1993. godine, kada su uvedeni dodatni kriterijumi koji stimulisu useljavanje strucnih i kvalifikovanih ljudi. S obzirom na veliku ponudu radne snage koja je stvorena nakon pocetka nacionalnih konflikata i gradjanskog rata na teritoriji bivse Jugoslavije, useljavanje gradjana SR Jugoslavije u Kanadu se naglo povechalo. U 1993. godini, SR Jugoslavija je usla u prvih deset najv echih snabdevaca strucne radne snage za kanadsko trziste. Kanada je u toj godini izdala preko sedam hiljada useljenickih viza i postala prva i najvaznija useljenicka zemlja.

Sudechi po planovima daljeg zaposljavanja u Kanadi, Srbi che i ubuduche migrirati u tu zemlju. Na to upuchuje i migraciona politika koju ova zemlja sprovodi. Kanadska imigraciona politika zasniva se uglavnom na iskustvima SAD, tako da su se i zakonske regulative donosile priblizno kada i u SAD. I u ovoj zemlji useljavanja se vrse u najvechoj meri na osnovu okupljanja porodice. Oni koji se useljavaju van porodicnih veza, to su obrazovani i strucni useljenici. Cak i pre 1967. godine, kada je lansirala novu us eljenicku politiku prvenstveno u funkciji privrednih potreba zemlje, Kanada je useljavala profesionalne i visokostrucne ljude. Propisi doneti 1967. godine potvrdjuju principe uvedene jos 1962. godine Propisima o useljavanju i razradjuju useljenicki sistem, uvodechi devet kriterijuma koji nose odredjeni broj poena za rangiranje potencijalnih useljenika.

Time je Kanada, u poredjenju s drugim zemljama, duboko involvirana u odliv mozgova (brain drain). Treba istachi cinjenicu da se u ovoj zemlji udeo visokoobrazovanih u ukupnom broju useljenika stalno povechava. Najvechi znacaj se daje naucnicima, inzenjerima i matematicarima. Isto tako, i kanadski Plan imigracije 1991-1995. godine predvidja dalje povechanje godisnjeg broja useljenika.

U drustvenom i kulturnom zivotu kanadskih Srba znacajno mesto imali su ne samo Srpska pravoslavna crkva vech i mnoga nacionalna udruzenja i klubovi, kao i brojni pojedinci. Zabelezeno je, na primer, da je prva i najstarija crkveno-skolska opstina osnovana jos 1912. godine u Ridzajni, dok je druga formirana sledeche godine u Hamiltonu. U prvoj su bogosluzenje sluzili ruski svestenici, a u drugoj Janichije Kukuljevich. U arhivama su, isto tako, sacuvani zapisi o tome da su plac za prvi srpski hram poklonila b racha Stevan i Sava Djurisich, a donatori su bili i porodice Inich, Jakovljev, Skreletov, Maksimovich, Knezevich, Petrov, Matich i mnoge druge. Gradnja crkve Svete Trojice u Ridzajni pocela je 1915, a zavrsena sledeche godine. U njoj su sluzili Nikanor Palich, Mitrofan Kresojevich, Sava Gnjatovich, Stoilo Ilich i Svetozar Secherov sve do sredine sezdesetih godina. Tada za vladiku dolazi episkop Georgije Djokich, a za protojereja Mirko Malinovich.

U toj prvoj crkveno-skolskoj opstini osnovan je jos 1916. godine i klub "Beli orlovi", koji je imao i cuveni fudbalski klub. Jedan od njegovih aktivista bio je i Nikodije Mitrovich. Dve godine kasnije kanadski Srbi su osnovali i drugi klub "Jastreb". Dolaskom Rajka Milicha sredinom sezdesetih godina na celo ove crkveno-skolske opstine i srpskog kluba, rodjena je ideja i o formiranju srpske skole u Ridzajni, koja i danas radi. Gospodin Milich kao veliki humanista danas brine o novim srpskim doseljenicima i n jihovim potomcima. Za njegove zasluge srpstvu i crkvi, Rajko Milich je od Svetog arhijerejskog sinoda odlikovan Ordenom Svetoga Save III reda.

Staroj srpskoj crkvi u Hamiltonu temelje su postavili 1917. godine arhimandrit Mardarije Uskokovich i otac Danilo Kozomora. Tu je 1934. niklo i prvo Kolo srpskih sestara "Kraljica Marija", a 1957. godine drugo Kolo srpskih sestara "Ravna Gora". U to vreme u Vajnoni je podignut spomen dom cetnickom generalu Drazi Mihailovichu. Nova srpska crkva Sveti Nikola podignuta je u Hamiltonu 1964. godine. U njoj je 1967. godine formirano treche Kolo srpskih sestara "Sveti Nikola", a tu je 1984. ustolicen i kanadski ep iskop vladika Georgije. Ova dva srpska hrama bili su steciste duhovnog i kulturnog zivota kanadskih Srba u Hamiltonu, jer su u njima radile i osnovne skole na maternjem jeziku. Krajem cetrdesetih godina tu je pocelo sa radom i Srpsko narodno pozoriste, koje je 1960. godine dobilo i svog naslednika Srpsko nacionalno pozoriste "Kosovo", na cijem celu je bio Milisav Markovich. Tokom 1959. godine tu je formiran i veliki srpski sportski klub "Srbija".

Kako se razvijao duhovni i kulturni zivot kanadskih Srba tako je i rasla njihova potreba za velikim pravoslavnim hramom. Jos 1983. godine pristupilo se trazenju moguchnosti za gradnju manastira u Kanadi. Zalaganjem vladike Georgija, parohijana Gojka Kuzmanovicha, Branka Vuckovicha i drugih Srba, 1988. godine kupljeno je jedno imanje u Miltonu i dobijena dozvola za gradnju. Patrijarh Pavle je oktobra 1992. godine osvetio kamen temeljac ovog prvog srpskog manastira u Kanadi. Njegov prvi zaduzbinar je gospodja Olga Achimov, koja je prilozila 210.000 dolara. Za taj cin ljubavi prema pravoslavlju gospodja Achimov je dobila Orden Svetoga Save I reda. Pored nje dobrotvori su bili i Vasa Debeljacki, dr Jovan Jovetich, Todor Klisurich, Rados Marich i drugi vidjeni Srbi. Danas kanadska eparhija ima 27 crkava, u cijem sastavu se nalazi i dobrotvorni fond "Sveti car Lazar", koji vodi Vitomir Stegnajich i preko koga se sakupljala i sada salje humanitarna pomoch u Otadzbinu.

Nevolje koje su zadesile srpski narod na Balkanu okupile su i jos vise ujedinile kanadske Srbe. Pocetkom devedesetih godina u Torontu je, na primer, prvo osnovan Odbor srpskih krajina, a potom i Udruzenje Srba iz BiH, sa ciljem da sto vise pomazu stari kraj. Celnik ove asocijacije je Vojislav Milosavljevich, rodjeni Beogradjanin, a njegovi veliki aktivisti Stiv Milosevich, Nikola Tintor, Bora Dragasevich i Slobodan Golubovich. Oni su bili i osnivaci Kanadsko-srpskog pravnog komiteta pri Univerzitetu u Toro ntu 1991. godine koji ima zadatak da pred kanadskim vlastima stiti nacionalne srpske interese i identitet kanadskih Srba. U vise navrata, na primer, taj Komitet je i u kanadskim medijima dobio procese. Najuzbudljiviji je sigurno bio proces koji je dobio Nesa Ilich. Na nacionalnom planu vech istorijsku ulogu ima i Akademija srpskog nasledja, cuvar srpske kulturne bastine u Kanadi, koju vodi advokat Nikola Pasich. U srpskoj kulturi znacajno mesto ima i Univerzitetska biblioteka u Torontu, sa Odeljenjem za sla vistiku, gde radi gospodja Sofija Skorich, koja je i aktivan clan Drustva za knjizevnost i kulturu nasih iseljenika u Kanadi. Biljana Djelevich je pokretac druge srpske biblioteke "Gracanica" u Vindzoru. Osnovala je i svoj Centar za novodosle Srbe u Torontu, kako bi pomogla zbrinjavanju izbeglica i doseljenika. Samo tokom 1993. godine u Kanadu se doselilo 9.402 lica iz SR Jugoslavije, a 2.300 iz Bosne i Hercegovine i 810 iz Hrvatske.

Vrlo agilno je i Udruzenje srpskih zena, ciji je lider Jelisaveta Milojevich, a i Udruzenje srpskih studenata, na celu sa Majom Lukovich iz Toronta. Svoju aktivnost na nacionalnom planu, pre svega na ujedinjenju i slozi Srba, daju i clanovi Sabora srpskog ujedinjenja iz Kanade Marko Sandalj i Nesa Ilich. Na medijskom planu, u borbi za srpsku istinu, ucestvuju Srpski informativni centar, ciji je predesednik Dragan Dostanich, zatim srpski radio cas "Sumadija", koji je 1970. godine osnovao Boza Markovich, a vo di ga direktor Milan Markovich. Od 1992. godine radi i srpska televizija "Serbia Vision" u Vankuveru, a i novo Srpsko narodno pozoriste, koje u Torontu vodi Aleksandar Dundjerovich.

Jedan drugi Aleksandar Dundjerovich, doktor prava, biznismen i diplomata je poznati srpski patriota, a Dragisa Jovicich, Branko Dzeletovich, Fedor Rajich i Ilija Raseta su poznati biznismeni i donatori srpske privrede. Milica Pivnicki, Srpkinja iz Novog Beceja je supruga bivseg premijera Brajana Malrunija.