Prekookeanske zemlje - SAD

SRBI U FLORIDI

Do pre pedesetak godina najvece juzno poluostrvo SAD bilo je ispresecano mocvarama. Otkrio ga je 1513. spanski istrazivac Poenso de Leon, pa je sve do 1819. poluostrvo pripadalo madridskim vlastima i Saminola Indijancima. Florida je otkupljena od Spanaca tek 1845. godine. Kada je pretvorena u ogromno poljoprivredno dobro, kada je otvoren rudnik fosfata i kada se javio posao na Floridu krajem proslog veka dolaze i srpski radnici. Njih dve stotina. Naglim razvojem turizma poslednjih decenija Florida je pretvorena u raj na zemlji. Srbi su nastavili da dolaze, da se doseljavaju, ali sada kao turisti i penzioneri. Tako je barem uradio Milutin Mica Tanasijevic, slikar naivac, Kragujevcanin koji je uzeo umetnicko i americko ime Dzon Parker i iz Vasingtona se kao invalidski penzioner preselio u Majami.

Mihajlo Konjevic je sa suprugom Milenom ziveo, prvo u San Francisku, pa Njujorku. Kao farmaceuti otisli su u penziju i u svoj novi stan u Majami Bicu. Doktor Mario Vuksanovic, ekspert za hemiju, rodjen je i ziveo je u Juznoj Americi, pre nego sto se, pre desetak godina doselio na Floridu, u Majami. Sem ovog grada, Srba ima i u Sent Petersburgu, Nort Portu i Orlandu. Tu su i srpske crkve Sveti Djordje sa protom Milanom Krsticem, Sveti Sava sa ocom Zivom Gvozdenovicem i Sveti Sava sa protom Milojem Raicevicem. Sveti Simeon vodi paroh Stokan Cirkovic, a Svetu Petku svestenik Nikodin Pribojan.

Na Floridi zivi petnaestak hiljada Srba, koji su rasuti duz poluostrva, tako da ih u Majamiju ima najvise, oko hiljadu porodica. To su ljudi srednje klase, mada ima i bogatih. Dobri pravoslavci i Srbi, koji svake jeseni organizuju Srpske dane na Floridi, u porti crkve Sveti Djordje. Oni koji vole da srbuju okupljeni su oko Kongresa srpskog ujedinjenja, koji predvode dr Zarko Bilbija i Jelica Todorovic. Veliki aktivisti su i Milan Konjevic i Milica Simonovic, rodjena Manojlovic. I Lazar Dragin koji se izborio sa vojvodjanskim sudom za svoju pravdu.

Najpoznatiji Srbi na Floridi bili su kosarkaski trener Vlado Bosnjak iz ekipe "Central" i igrac Sasa Danilovic, dok je bio u "Majami Hitu". I arhitekta Ilija Gligorijevic, koji je gradio lepe vile i skupe kuce. Danas su najpoznatiji Srbi slikar Voja Stamenic i njegova cerka Violeta Stamenic, prelepa manekenka i foto-model. Njene slike su na naslovnim stranicama americkih modnih casopisa "El", "Kosmopoliten", "Foto", a slike njenog oca su u Muzeju umetnosti Amerike i Narodnom muzeju u Beogradu.

Najbogatiji Srbin je svakako Piter Dzonson, odnosno Petar Pera Djurdjev, menadzer, bivsi dzokej i trener trkackih konja. Jahanje je zavoleo kao mali u Beogradu, na hipodrumu, jer su njegov otac Milos i stric Savo Djurdjev bili poznati dzokeji. Posle rata putovao je sa ocem u Bec, Pestu, Pariz da uci konjarstvo kod Rene Peleta. Put ga odatle odveo u SAD, gde je patentirao najbrzu trkacku skolu za hvatanje divljih konja. I time se obogatio. Od 1962. Pera Djurdjev se neprestano vraca svom beogradskom hipodrumu. U biznisu na Floridi jaki su i Majkl Minic, gradjevinar i Aleksandar Aca Sretkovic, trgovac nekretninama, poreklom iz negotinskog kraja. Den Dragas je, takodje, trgovac kucama i stanovima. Goran Dragoslavic, inace, Pozarevljanin je hotelijer. A Ned Tomic strucnjak za odnose sa javnoscu. Zikica Trifunovic je trgovac i vlasnik satelitskog kanala "Orion" za prenos srpskog tv programa iz otadzbine.

Dr Zarko Bilbija, na zalost, nema gde da se vraca, jer je ostao bez rodnog kraja, ali redovno dolazi u Beograd. Rodjen je u Bosanskom Grahovu, emigrirao je kao pripadnik nacionalnih snaga u SAD 1954. godine. Magistrirao je i doktorirao ekonomiju u Cikagu. Dugo je bio savetnik Trgovacke komore drzave Ilinois, zatim savetnik za planiranje u Brazilu, profesor Vise skole za upravnike u Italiji. Radio je i kao direktor Planske komisije u Cikagu i napokon kao profesor ekonomije i filozofije na Drzavnom univerzitetu Florida, Univerziteta Majami i Univerziteta Zetulio Vargas u Brazilu.

Devedesetih kao aktivista Kongresa srpskog ujedinjenja dr Bilbija je sa memorandumom "Sta Srbi zele" obisao u Vasingtonu savetnike predsednika Odbora za spoljnu politiku i pojedinih senatora. Tada se susreo i sa savetnicima Boba Dola, koji su mu priznali da je on prvi Srbin sa kojim razgovaraju o jugoslovenskoj krizi. To je otvorilo vrata Srbima u Beloj kuci, Senatu i Kongresu, gde je dr Zarko Bilbija istupao sa svojim srpskim tezama.

Novi stanovnik Floride je i jedan od najbogatijih Srba u SAD, industrijalac Milan Mandaric, koji je zimus trebalo da kupi avio kompaniju "PAN AM" i da je spase bankrota. Mandaric, medjutim, to nije uradio. Prodao je svoju fabriku "Eleksis internesel" u San Hoseu, Kalifornija i sa drugom fabrikom "Sanmina" preselio se u Majami Bic. Mandaric je rodjen u Beogradu 1938. godine. Diplomirao je masinstvo i radio kod oca u radionici. Emigrirao je u SAD 1969. godine, drzavljanstvo je primio 1976. kada je i otvorio vlastitu kompaniju "Lika". Osamdesete je postao akcionar firme "Sanmina", koju je 1993. spojio sa preduzecem "Eleksis internesel" za proizvodnju i servisiranje kompjuterske opreme i delova. Istovremeno bavio se investiranjem u fudbal klubove u San Hozeu, Oklandu, Sent Luisu, Nici i Briselu. Kada je u zimu 1998. godine prodao kompaniju "Eleksis internesel" sa suprugom Gordanom kupio je kucu u Floridi, na ostrvu Fiser i sediste kompanije preselio u Majami.

I u najudaljenojoj americkoj drzavi Havaji, sastavljenoj od dvadesetak ostrva, najblizoj Floridi, zivi cetrdesetak srpskih porodica. Najvise ih je u prestonici Honolulu, na ostrvu Oahu. Price kazu da su Havajci podigli spomenik Vasojevicima, jer je posle dolaska Dzemsa Kuka, on bio njihov prvi vladar. Srbi danas na Havajima imaju parohiju Svetog kneza Lazara, na cijem celu se nalazi predsednik Rodoljub Vranisic, zvani Miki. Njegovi potpredsednici su Borko Ijacic i Milovan Prodanovic, a sekretar Bosiljka ViL, a blagajnik Julija Licina. Srpski aktivisti su Kosta Vojinovic, Angela Tom, Predrag Stanic i Gordan Vojinovic. Najpoznatiji Srbin na Havajima je Sonja Djerek, podoficir, prvi u klasi ronilaca americke mornarice.

U zimu 1991. godine Sanja Djerek je zajedno sa stonoteniserom Aleksandrom Karakasevicem proglasena za najboljeg sportistu Zemuna. Zbog njene mladosti strucnjaci su joj predvidjali sjajnu seniorsku karijeru. A Kajakaski klub "Ivo Lola Ribar" se nadao da ce Sanjina slava biti dovoljan podstrek mladjim kajakasima da krenu njenim stopama. Zivot je, medjurim, rezirao drugaciji scenario. Porodica Djerek je pocetkom 1993. godine emigrirala u Ameriku. Maja Djerek se zaposlila i udala u Cikagu za jednog Kraljevcanina, a Sanja Djerek se prijavila u americku vojsku oktobra 1993. godine.

Ubacena je kao jedina zena kadet u Mornaricki trening centar u Grej Lejksu i bila najbolja, prva u klasi ronioca-elektricara. To je bila preporuka da se prijavi u Mobilnu ronilacko-spasilacku jedinicu americke mornarice (MDSU), cija je baza bila u Bel Tenderu na Pacifiku. Sanja Djerek je i ovog puta bila najbolja i za samo cetrnaest meseci unapredjena je u podoficira, sto se u istoriji ove jedinice nikada nije dogodilo. Americka stampa je o ovom uspehu i ovoj zelji jedne Zemunke pisala: "Srpski emigrant savladao sve prepreke" ili "Unapredjenja u mornarici: Sanja se penje merdevinama do cinova".

U medjuvremenu, 165. obavestajni bataljon americke armije angazovao je podoficira Sanju Djerek kao prevodioca za srpski jezik. Potporucnik Djerek je ubacena u specijalni "Sila odred", jedinicu za logisticku podrsku i zastitu, koji je u sastavu Ifora delovao u podrucju Tuzle. Sanja Djerek je bila toliko uspesan prevodilac i animator svih susreta americkih vojnika sa lokalnim stanovnistvom, da joj je narednik Son Vilson javno, u novinama odao priznanje. Posle ovakvih javnih i sluzbenih pohvala, kada se vratila natrag u bazu, Sonja Djerek je nagradjena prekomandom u komandni centar na Havajima, gde danas zivi sa ocem Mikom i majkom Milom.

Copyright © 1998 by Marko Lopusina
Copyright © 1998 by IP PRINCIP